Grzybnia i mikoryza jak naprawdę rosną grzyby?
Większość grzybiarzy szuka owocników tego, co wystaje nad ziemią. Tymczasem główna część grzyba, grzybnia, żyje pod powierzchnią i może zajmować obszar wielkości boiska. Zrozumienie jak działa grzybnia i mikoryza to klucz do skuteczniejszego grzybobrania.
Czym jest grzybnia?
Grzybnia (mycelium) to wegetatywna część grzyba sieć cienkich, białych nitek zwanych strzępkami, które rosną w glebie, ściółce lub wewnątrz martwego drewna. To, co zbieramy do koszyka, to tylko owocnik organ rozrodczy, który grzyb wyrzuca nad ziemię na kilka dni, by rozsiać zarodniki. Grzybnia może żyć latami, a nawet dziesięcioleciami. Największy znany organizm na Ziemi to grzybnia opieńki ciemnej (Armillaria ostoyae) w Oregonie zajmuje 9,6 km2 i ma 2400 lat.
Mikoryza nierozerwalna symbioza
Większość grzybów, które zbieramy (borowiki, podgrzybki, kurki, koźlarze, maślaki), to grzyby mikoryzowe. Żyją w symbiozie z korzeniami drzew grzybnia oplata korzenie i wymienia składniki odżywcze.
- Grzyb dostaje od drzewa cukry wyprodukowane w fotosyntezie nawet 30% zapasów drzewa
- Drzewo dostaje od grzyba wodę i minerały (głównie fosfor i azot) grzybnia zwiększa powierzchnię chłonną drzewa stukrotnie
Dlaczego grzyby rosną tylko pod konkretnymi drzewami?
| Grzyb | Drzewo-partner | Typ lasu |
|---|---|---|
| Borowik szlachetny | Sosna, świerk, dąb | Bory sosnowe, lasy mieszane |
| Koźlarz babka | Brzoza | Lasy liściaste |
| Maślak zwyczajny | Sosna | Bory sosnowe, piaszczyste |
| Kurka | Sosna, świerk, buk | Bory i lasy mieszane |
| Rydz | Sosna (młode nasadzenia) | Bory sosnowe |
| Podgrzybek brunatny | Świerk, sosna | Lasy iglaste, kwaśne gleby |
Dlaczego nie da się hodować borowików w ogródku?
Borowik to grzyb mikoryzowy obowiązkowy bez żywego drzewa-partnera nie przetrwa. Można kupić szczepionkę grzybniową i zaszczepić korzenie młodej sosny, ale powodzenie jest niskie. Potrzeba odpowiedniego pH, wilgotności i lat cierpliwości. Natomiast pieczarki i boczniaki to saprotrofy rozkładają martwą materię, dlatego nadają się do uprawy.
Sieć grzybni internet lasu
Grzybnia łączy całe drzewostany w podziemną sieć, którą naukowcy nazywają CMN (Common Mycorrhizal Network). Dzięki niej drzewa mogą dzielić się wodą, ostrzegać przed szkodnikami i wspierać w czasie suszy. Zjawisko opisane przez prof. Suzanne Simard jako Mother Tree.
Jak to wpływa na grzybobranie?
- Stare drzewa = więcej grzybów im starsze drzewo, tym większa sieć mikoryzowa
- Nie niszcz ściółki grzybnia żyje w górnej warstwie gleby (5-15 cm)
- Wracaj w te same miejsca jeśli znalazłeś borowiki pod konkretną sosną, grzybnia wciąż tam jest
- Zmiany klimatu przesuwają zasięgi ocieplenie sprawia, że gatunki pojawiają się wyżej i dalej na północ
