Blog

Gdzie na grzyby w Borach Tucholskich? Od czego zacząć i jak sprawdzić warunki?

Bory Tucholskie to jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce i stały punkt na grzybowej mapie Pomorza oraz Kujaw. Zanim jednak spakujesz koszyk, zrozum jedną rzecz: to nie jest jeden wielki, jednorodny las. Rozległe połacie suchych borów sosnowych rosnących na piaskach to zupełnie inny grzybowy świat niż wilgotne lasy mieszane nad jeziorami i w dolinach rzek. Grzyby rozdzielają te siedliska bardzo wyraźnie — i właśnie dlatego planowanie wyjazdu zaczyna się od wyboru obszaru, a nie od wyboru drogi.

W suchym borze sosnowym królują gatunki związane z sosną: maślaki, podgrzybki, kozaki, a od września rydze. W mieszanych lasach nad jeziorami, gdzie do sosen dołączają dęby, buki i brzozy, masz realne szanse na borowika szlachetnego i kurki. To dwa różne scenariusze wyprawy i dwa różne koszyki.

Bór sosnowy czy las nad jeziorem — co gdzie rośnie?

Kluczem jest podłoże i drzewostan. Bory tucholskie leżą na piaszczystych glebach, na których sosna radzi sobie najlepiej. Tam, gdzie piasek jest suchy i lichy, rosną niemal wyłącznie sosny — i to im zawdzięczasz masowe pojawy maślaków i podgrzybków. Tam, gdzie dolina rzeki lub otoczenie jeziora podnosi wilgotność i wzbogaca glebę, wchodzi dąb, buk i brzoza. I wtedy w grze są borowiki oraz kurki, które bez liściastych sąsiadów w większości nie wyjdą.

• suchy bór sosnowy na piaskach: maślak zwyczajny, podgrzybek i kozak — masowo po deszczach, często w dużych skupieniach wzdłuż leśnych duktów
• wilgotniejszy bór z runem mchowym i wrzosowiskami: rydz, który lubi młode i średniowiekowe sosny na wilgotniejszych stanowiskach
• lasy mieszane nad jeziorami i w dolinach: borowik szlachetny i kurka, szukaj ich tam, gdzie sosna miesza się z dębem, bukiem i brzozą
• brzegi wód i zarastające polany: kozaki i maślaki potrafią wyjść wbrew intuicji, w młodych nasadzeniach przy otwartych przestrzeniach

Praktyczny wniosek: jeśli celujesz w maślaki i podgrzybki, celuj w serce suchych borów. Jeśli chcesz borowików i kurek, trzymaj się blisko wody — jezior, rzek i podmokłych dolin, ale samych bagien unikaj, bo tam grzybów jadalnych jest najmniej.

Od czego zacząć: obszary, które warto poznać

Nie musisz znać całych Borów Tucholskich — to setki tysięcy hektarów. Wystarczy, że wybierzesz jeden lub dwa obszary i będziesz je obserwować przez sezon. Poniżej punkty wyjścia: powszechnie znane, duże obszary, do których łatwo dojechać z Pomorza i Kujaw, a których granice znajdziesz na każdej mapie.

Tucholski Park Krajobrazowy

Serce regionu, otaczające Tucholę. To najbardziej zróżnicowana część kompleksu: obok siebie leżą suche bory na piaskach, wilgotniejsze bory z mchami i mieszane lasy nad jeziorami. Dla pierwszego wyjazdu to dobry wybór właśnie dlatego, że w jednym obszarze sprawdzisz oba scenariusze — bór i las nad wodą. Z Tucholi w każdą stronę rozchodzą się leśne drogi, a sieć nadleśnictw ułatwia weryfikację, gdzie aktualnie w ogóle warto wjechać.

Wdecki Park Krajobrazowy

Obejmuje dolinę Wdy z jej przełomem między Tucholą a Świeciem. Wilgotniejsze siedliska dolinne to dobry kierunek po tygodniach z opadami: tu częściej niż w suchym borze trafisz na rydze i podgrzybki, a w mieszanych fragmentach drzewostanu — na borowiki. Uwaga na podmokłe zagłębienia: po deszczach część ścieżek w dolinie bywa błotnista, więc buty i zapas czasu to nie ozdobnik.

Zaborski Park Krajobrazowy

Południowo-zachodnia część regionu na Kaszubach. Piaskowe bory przeplatane jeziorami dają ten sam duet siedlisk co Tucholski Park Krajobrazowy, ale w mniejszej skali i z innym klimatem — sporo wody, sporo mchu, wilgotniejsze powietrze. To obszar, w którym po dobrych opadach szybko reagują gatunki sosnowe, a przy jeziorach można przeskoczyć do strefy mieszanej.

Okolice jeziora Charzykowskiego

Jezioro Charzykowskie leży w granicach Zaborskiego Parku Krajobrazowego i to jeden z najlepiej znanych akwenów regionu. Lasy nad jego brzegami mają charakter mieszany, więc poza sosnowymi klasykami licz tu na kurki i podgrzybki, a w najlepszych sezonach na borowiki. Atut: łatwy dojazd i rozwinięta baza w okolicy, co pozwala wyjechać rano i wrócić tego samego dnia bez maratonu za kierownicą.

Okolice Wdzydz i Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego

Region zwany Kaszubską Szwajcarią na południu województwa pomorskiego. Wdzydzki Park Krajobrazowy chroni otoczenie jeziora Wdzydze — rozlewiska, wzgórza i mocno mieszane drzewostany. To jeden z lepszych kierunków na borowika i kurkę w całych Borach, z tą samą zasadą co wszędzie: im bliżej wody i liściastych drzew, tym lepiej. Dojazd z Trójmiasta zajmuje zwykle od godziny do półtorej, zależnie od pory dnia.

Okolice Tucholi i Świecia

Jeśli wolisz jechać od strony Kujaw lub doliny Wisły, naturalnym punktem wejścia są okolice Świecia — stąd blisko do Wdeckiego Parku Krajobrazowego i północnych fragmentów kompleksu. Sama Tuchola i jej okolice to z kolei najbardziej znane wrota do serca borów. W obu przypadkach dojazd z Bydgoszczy to około godziny, z Grudziądza podobnie.

Park Narodowy Bory Tucholskie — tylko do oglądania

Na mapie regionu jest też Park Narodowy Bory Tucholskie i tu zasada jest bezdyskusyjna: zbieranie grzybów jest zabronione. Park narodowy to najwyżej chroniona forma ochrony przyrody w Polsce — wyjmij go z planów zbiorów, nawet jeśli jego granice na mapie stykają się z terenami, na których zbieranie jest dozwolone. W skali całych Borów to niewielki obszar, więc łatwo go ominąć, ale warto wiedzieć, gdzie leży, żeby nie wjechać tam przypadkiem.

Obszar	Siedlisko	Na co liczyć	Jak sprawdzić warunki
Tucholski Park Krajobrazowy	suche bory na piaskach i lasy mieszane nad jeziorami	maślak, podgrzybek, kozak, kurka	mapa potencjału plus komunikaty nadleśnictw
Wdecki Park Krajobrazowy	wilgotna dolina rzeki, świeże bory i grądy	rydz, podgrzybek, borowik	mapa potencjału i opady z ostatnich dni
Zaborski Park Krajobrazowy	bory na piaskach i brzegi jezior	maślak, kozak, kurka	mapa potencjału i prognoza pogody
okolice jeziora Charzykowskiego	lasy mieszane nad wodą	kurka, podgrzybek, borowik	mapa potencjału i opady z ostatnich dni
okolice Wdzydz	mieszane drzewostany i brzegi rozlewisk	borowik, kurka, podgrzybek	mapa potencjału i komunikaty nadleśnictwa
okolice Tucholi i Świecia	rozległe bory sosnowe z wyspami lasu mieszanego	maślak, podgrzybek, rydz	mapa potencjału, czaswlas.pl, prognoza pogody

Gdzie nie zbierać: park narodowy i rezerwaty

Poza samym parkiem narodowym pamiętaj o rezerwatach przyrody — w Borach Tucholskich jest ich sporo, a ich granice nie są z dystansu rozpoznawalne w terenie. W rezerwacie zbieranie grzybów również jest zabronione, a kary za naruszenie obowiązują w obu przypadkach. Zanim zatrzymasz auto i wejdziesz w las, zerknij na mapę obszarów chronionych — zajmuje to minutę i oszczędza nieprzyjemną rozmowę z kontrolą.

• Park Narodowy Bory Tucholskie — zbieranie grzybów zabronione na całym obszarze, bez wyjątków
• rezerwaty przyrody — zbieranie zabronione; ich granice sprawdzaj na mapie przed wyjazdem, nie w terenie
• tereny oznaczone tablicami zakazu lub ograniczenia — komunikaty w lesie zawsze mają pierwszeństwo przed mapami i poradnikami

Jak sprawdzić warunki przed wyjazdem

Nawet najlepszy obszar zrobi się przeciętny w złą porę sezonu. Trzy rzeczy decydują o tym, czy wyjazd się opłaci: aktualny potencjał grzybowy, pogoda z ostatnich dwóch tygodni i informacja od leśników. Sprawdź je w tej kolejności.

1. Mapa potencjału grzybowego — sprawdź potencjał w okolicy Borów Tucholskich przed zaplanowaniem trasy; zobaczysz, które rejony kraju mają teraz wysoki potencjał, i porównasz je z innymi kierunkami
2. Pogoda — grzyby sosnowe reagują na solidne opady rozłożone na kilka dni, po których przychodzi ciepło; po dwóch suchych tygodniach maślaki czekają, nie kwitną, więc lepszy jest wyjazd 3–5 dni po dobrym deszczu niż dzień po jednej ulewie
3. Lasy Państwowe — na stronie czaswlas.pl znajdziesz nadleśnictwa z regionu, ich mapy i aktualne komunikaty; to także miejsce, gdzie sprawdzisz, czy wybrany fragment lasu nie jest czasem terenem zamkniętym
4. Plan dojazdu i postoju — lasy w Borach rozciągają się na kilometry, więc zanim ruszysz, przeczytaj jak zaplanować wyjazd samochodem na grzyby: gdzie sensownie zostawić auto i jak nie skończyć w miejscu, z którego wyjazd zajmie pół dnia

Jedna rada na koniec: nie zmieniaj obszaru po każdym nieudanym wyjeździe. Bory Tucholskie owocują falami — ten sam fragment lasu, który wczoraj był pusty, po tygodniu może zalegać od podgrzybków. Wybierz obszar z tabeli powyżej, obserwuj go przez cały sezon i ucz się jego rytmu. To przynosi więcej koszyków niż szukanie kolejnego idealnego miejsca.